PARKI I REZERWATY

Parki

   Magurski Park Narodowy - utworzony w 1995 r. obejmuje znaczną część obszaru źródłowego Wisłoki tj. masyw Magury Wątkowskiej oraz fragment głównego grzbietu karpackiego przy granicy ze Słowacją. Zajmuje obszar 19 961,92 ha, z czego 93% jego powierzchni zajmują lasy, pozostałe 7% łąki, pastwiska i inne grunty nieleśne. Na wygląd krajobrazu parku wpływa głównie Wisłoka ze swoimi licznymi dopływami. Ta typowo górska rzeka tworzy malownicze przełomy i zakola, często zmieniając kierunek, zazwyczaj po przyjęciu większego dopływu. W parku zwracają uwagę dobrze zachowane naturalne starodrzewy jodłowe i dominujące bukowe, bogata fauna puszczańska, ciekawa flora, urozmaicone formy skalne zbudowane ze skał fliszowych płaszczowiny Magurskiej oraz zabytki kultury łemkowskiej.
   Szata roślinna ma znamiona obszaru przejściowego między Karpatami Zachodnimi a Wschodnimi oraz wykazuje układ piętrowy. W piętrze pogórza (do 530 m n.p.m.) zachowały się fragmenty grądu, olszynki karpackiej i olszynki bagiennej. W reglu dolnym (od 530 m n.p.m. po szczyty) przeważa żyzna buczyna karpacka. Znaczną powierzchnię zajmują także bory jodłowe, świerkowo-jodłowe oraz sosnowe sztucznego pochodzenia. Spotyka się także jawor (w miejscach zacienionych i wilgotnych), oraz brzost, lipe, dziką czereśnie (trześnie). Niższe partie lasów stanowią grądy; grab jest tu głównym składnikiem drzewostanu, buk występuje w domieszce. W strukturze powierzchniowej lasów na uwagę zasługuje mały udział świerka, co świadczy o dużej ich naturalności. Liczba gatunków roślin naczyniowych potwierdzonych wynosi 400 a szacowana jest na około 700. Wiosną, gdy światło słoneczne dociera do ściółki, możemy spotkać wielobarwne łany wiosennych kwiatów, n.p. fioletowy żywiec gruczołowaty, czerwono-niebiesko-fioletową miodunkę, przebiśniegi, pierwiosnki, szczyr trwały. Do charakterystycznych roślin runa buczyny karpackiej należą również: kopytnik, miesięcznica trwała (lunaria) o "pergaminowych" owocostanach oraz marzanka wonna. Na obrzeżach lasów można spotkać goryczkę trojeściową, która kwitnie późnym latem i jesienią, oraz lilie złotogłów. Występuje tu duża liczba rzadkich roślin, w tym 50 gatunków chronionych. Wśród 43 gatunków objętych ochroną całkowitą występują tojady: dziubaty i mołdawski, pokrzyk wilcza jagoda, mieczyk dachówkowzty, buławnik wielkokwiatowy, żłobik koralowy, goździk kosmaty i wawrzynek wilczełyko, a także kozłek trójlistkowy, podrzeń żebrowiec, dziewięćsił bezłodygowy, storczyki. Oprócz nich można także spotkać tojada wierzchowatego (silnie trujący), trawe kostrzewe górską, pięciornika omszonego, oraz ciepłolubne rośliny któe przywędrowały z ciepłego południa: róża francuska, kokoryczka wonna czy kocimiętka lekarska.
   Na terenie MPN występuje 137 gatunków ptaków ( wiele rzadkich i zagrożonych gatunków, np: orzeł przedni, orlik krzykliwy i grubodzioby, puchacz i trzmielojad). Licznie występują także: bocian czarny, puszczyk uralski i dzięcioł białogrzbiety. Żyje tu ok. 35 gatunków ssaków, a wśród nich: niedźwiedź brunatny (stale zachodzący z terenów Słowacji i Bieszczad), wilk, ryś, borsuk, kuna i wydra. W tutejszych wodach można spotkać: pstrąga potokowego i głowacza białopłetwego, oprócz tego występują tu liczne gatunki płazów i gadów (salamandra plamista, kumak górski, traszka, żmija zygzakowata, gniewosz plamisty, padalalec, jaszczurka zwinka i zaskroniec zwyczajny), oraz wiele rzadkich i zagrożonych bezkręgowców jak motyle: niepylak mnemozyna, paź żeglarz, paź królowej oraz chrząszcze: nadobnica alpejska i koziróg bukowiec. Do osobliwości należy występowanie skalnika prozerpiny (gatunek południowoeuropejski). Szacuje się, że na terenie parku występuje około 200 gatunków zwierząt objętych ścisłą ochroną gatunkową.
   Na obszarze parku znajdują się rezerwat skalny Kornuty i pominik przyrody Diabli Kamień, oraz przebiega kilka szlaków turystycznych.

Dyrekcja MPN: 38-232 Krempna 59
Więcej informacji o MPN:
http://www.magurskipn.pl

Jaśliski Park Krajobrazowy - powstał w 1992 r., leży w południowo-wschodniej części Beskidu Niskiego, wzdłuż granicy ze Słowacją. Liczy 210 ha. Mieszają się tu wpływy krain przyrodniczo-geograficznych Beskidów Zachodnich i Wschodnich, co znajduje odzwierciedlenie w występującej roślinności. Występują tu gatunki typowe dla większości naszych Beskidów jak goryczki, tojady, szałwie, dziewięciły. Można spotkać kilka ciepłolubnych gatunków z południa, jak róża francuska, kocimięta naga, cebulica dwulistna czy kłokoczka południowa. Osobliwością parku są unikatowe w Karpatach zbiorowiska jaworzyny górskiej - lasu, w którym dominują jawory i wiązy, a w runie obficie występuje bardzo rzadka paproć - języcznik zwyczajny.

Rezerwaty

Cisy w nowej wsi - rezerwat leśny (1957 r., pow. 2 ha) położony na południowy-wschód od Dukli, (zachodnie zbocza Cergowej, wys. 430-470 m n.p.m.) Rezerwat obejmuje fragment lasu bukowo-jodłowego z domieszką jaworu, dębu i grabu z naturalnym stanowiskiem cisa pospolitego (44 szt. - głównie w formie drzewiastej, niektóre sięgają 3m). Runo leśne tworzą gatunki typowe dla zespołów buczyny karpackiej, a wśród nich rośliny chronione, jak np. lilia złotogłów i wawrzynek wilczełyko.

Igiełki - rezerwat leśny (1989 r., pow. 28 ha) położony w Beskidzie Dukielskim (wieś Mszana), chroniący naturalne stanowiska cisa pospolitego (149 szt. - najokazalszy egzemplarz ma 6 m wysokości) usytowane w naturalnym drzewostanie jodłowo-bukowym w wieku 70-100 lat. W rezerwacie znajdują się 63 gatunki roślin naczyniowych (w tym 16 gatunków drzewiastych i krzewiastych).

Jelenia Góra - rezerwat leśny (pow. 13 ha) położony na północ od Szymbarku na zboczu Jeleniej Góry. Fragment lasu jaworowego ze stanowiskiem paproci języcznika zwyczajnego. Na terenie rezerwtu znajduje się jezioro osuwiskowe - Beskidzkie Morskie Oko. Dojście zielonym szlakiem z Szymbarku.

Kornuty - rezerwat geologiczny (pow. 12 ha) położony w paśmie Magury Wątkowskiej koło Bartnego. Obejmuje fragment starego jodłowo-bukowego lasu, wśród którego wznoszą się olbrzymie skały (część płaskowiny magurskiej) sięgające wysokości 20 m i leżą porozrzucane płyty, głazy i bloki skalne. To ogromne rumowisko zbudowane z twardych gruboziarnistych piaskowców magurskich powstało wskutek wielkiego osuwiska. W obrębie rezerwatu ciekawe środowisko roślinne z bogatą fauną owadzią. Zachował się tu reliktowy krzew kosodrzewiny. Wśród skał Kornutów i występujących tu rzekomo jaskiń krążą liczne legendy i podania.
Dojście: od wsi Bartne bez znaków 1,5 godz., od Folusza znaki żółte i zielone - 2,30 godz.

Modrzyna - rezerwat leśny (1953 r., pow. 18 ha) położony nieco na zachód od miejscowości Barwinek obejmujący fragment lasu z dużym naturalnym skupiskiem modrzewia polskiego (wraz z jodłą). Występujące tu modrzewie mają ok. 200 lat (550 sztuk). W runie leśnym charakterystyczne dla lasu górskiego rośliny, jak gajowiec złoty, kopytnik pospolity, żonkil zwyczajny i fiołek leśny.

Okopy konfederackie - rezerwat krajobrazowy (pow. 2,6 ha) położony w granicznym paśmie Beskidu Niskiego, na wschód od miejscowości Muszynka. Ochroną objęto teren z dobrze zachowanymi obwarowaniami (wały i fosy) obozu konfederatów barskich z drugiej poł. XVIII w. w celu zachowania ich jako pamiątki historycznej.

Przełom Jasiołki - rezerwat krajobrazowy i leśny (1976 r., pow. 123 ha) na wschód od Tylawy (wieś Daliowa). Ochronie podlega przełomowy odcinek rzeki Jasiołki porośnięty pierwotnym lasem ciągnący się pomiędzy wzniesieniami Ostrej i Piotrusia. Występuje tu dobrze zachowany drzewostan w klasycznym układzie piętrowym (olsza szara na dnie doliny, grąd z domieszką grabu w niższych partiach zbocza i buczyna karpacka w wyższych partiach). Rośnie tu 272 gatunki roślin naczyniowych, a wśród nich wiele gatunków chronionych - np. smotrawa okazała, tojad wiechowaty, obrazki plamiste, kruszczyk szerokolistny, lilia złotogłów.

Rezerwat Tysiąclecia na Cergowej Górze - rezerwat krajobrazowy (1963 r., pow. 64 ha) położony w miejscowaści Jasionka na płd.-wsch. od Dukli obejmuje fragment naturalnego lasu mieszanego porastającego wierzchołek i północne stoki góry Cergowej (716 m n.p.m.). Ochronie podlega wielogatunkowy las jodłowo-bukowy z ciekawym zespołem roślin i stanowiskiem cisów. Występuje też zbiorowisko olszynki karpackiej i jaworzyny górskiej oraz ponad 100 krzewów cisa. Ozdobą bogatej flory są stanowiska rzadkich roślin, m.in. kłokoczki południowej (krzew terenów ciepłych), języcznika zwyczajnego (rzadka paproć), czosnku niedźwiedziego, kruszczyka szerokolistnego. Rośnie tu 100 gatunków grzybów (także rzadkich). Pod szczytem Cergowej wypływa źródełko, na którym wybudowano kapliczkę związaną z kultem św. Jana z Dukli. Występują tu także naturalne formy geologiczne (jaskinie, skalne wychodnie piaskowców krośnieńskich, zsuwy i obrywy).

Wadernik - rezerwat leśny (1989 r., pow. 11 ha) położony w pobliżu miejscowości Ropianka koło Dukli, obejmujący fragment lasu jodłowo-bukowego z największym w Beskidzie Niskim naturalnym stanowiskiem cisa pospolitego (214 szt. najwyższe ok. 5 m). Wśród 64 gatunków roślin naczyniowych występuje kilka gatunków chronionych np: storczyk szerokolistny i męski, podkolan biały, wawrzynek wilczełyko, pierwiosnka i kopytnik pospolity.

Źródliska Jasiołki jest największym rezerwatem w polskich Karpatach (1994 r., 1585 ha). Na jego terenie znajdują się liczne starodrzewia i zespoły łąkowo-pastwiskowe.

źródła:
- mapa turystyczna "Beskid Niski i Pogórze" wydana przez PPWK im. Eugeniusza Romera S.A. Warszawa-Wrocław, wydanie szóste (materiały częśi tuystycznej - Stanisław Kłos)
- strony Magurskiego Parku Narodowego (materiały Dyrekcji Magurskiego Parku Narodowego, prof. Stefana Michalika )
- własne
- internet